EKUFUZE KWAZIWE NGOMUNYE NOMUNYE UMSEBENZI NGEZAMAPHILO NEZOKUPHEPHA EMSEBENZINI
Encwajaneni le kuhlathululwa indima nomsebenzi owenziwa bahloli bomNyango wezabaSebenzi. Kwendlalwaa nemisebenzi, iimbopho, namalungelo wabasebenzi njengoba kusitjho umthetho. Kuphakanyiswa kukhanyiswe umsebenzi nesibopho sabaqatjhi, nabakhiqizi, nabatlami, nabathengi bepahla yamazwe wangaphandle, nabasabalalisi kunye nabathengisi ekuqinisekiseni ukuthi abasebenzi bahlala baphilile futhi baphephile nabasemsebenzini. Kokugcina-ke kuhlathululwa nomsebenzi wabajameli bezamaphilo nezokuphepha, newamakomidi wezamaphilo nezokuphepha.
UmThetho wezamaPhilo nezokuPhepha emSebenzini ka-1993 ufuna umqatjhi enze yoke imizamo engakghonakalako ukwakha umoya nendawo ephephileko ebasebenzini, nevumela abasebenzi ukuthi bahlale baphile kuhle. Lokhu-ke kutjho ukuthi umqatjhi kufuze aqinisekise ukuthi indawo la abasebenzi basebenzela khona iphephile, ayinazinto eziyingozi ezinjengebhenzini, ama-chlorine organism, ama-micro-organisms, njalo njalo ezingaba nengozi yokulimaza abasebenzi nokubabangela izifo. La kungakghonakali khona lokhu, umqatjhi kufuze bona abasebenzi bakhe ababikele ngengozi ekhona ebangwa ngilokhu, abatjele nokuthi ingavinjelwa njani ingozi leyo, abalimukise nokuthi bangasebenza njani ngokuphepha kilobo ubujamo bezinto obunajlo, bese unikela nezinye iindlela eozkuvikela nokuphephisa abasebenzi emsebenzinabo.
Nokho-ke lokhu akutjho ukuthi umqatjhi kufuze bona asithwale yedwa isibopho sokwenza abasebenzi bahlale baphile kuhle futhi baphephile emsebenzini. UmThetho uthi iingozi emsebenzini kufuze bona zikhandelwe bezibalekelwe ngokukhulumisaaana nangokubonisaana hlangana komqatjhi nabasebenzi. Umqatjhi nabasebenzi kufuze bona bobabili bawuthwalisane umthwalo wokuba nepilo ehle nokuphepha kwabasebenzi emsebenzini. Zombili iinqhemezi godu kufuze ukuthi zikghone ukukhomba la kunengozi khona, bese zakha iindlela zokulawula ubujamo bezinto ngendlela yokuthi la kusetjenzelwa khona kuzokuhlala kuphephile. Ngalendlela-ke umqatjhi nabasebenzi basebenza ngokubambisana ehlelweni la abajameli bezamaphilo nezokuphepha banganande bahlola khona indawo la kusetjenzelwa khona, bese babikela ikomidi yezamaphilo nokuphepha, yona-ke engenza iimphakamiso zokulungisa lokho ekufuze kulungiswe, bese izinikela umqatjhi. Ukwenza iqiniso lokuthi ihlelweli liyaphumelela, omunye nomunny umsebenzi kufuze bona awazi amalungelwakhe, azi nemisebenzakhe esibopho kuye, njengoba kusitjho umThetho.
UmThetho nemiThetholawulo
UmThetho, owaziwa njengomThetho wezamaPhilo nokuPhepha emSebenzini ka-1993 ( umThetho 85 ka-1993 ), uneendinyana eziamtjhumi amahlanu ezaphasiswa yiPalamende. Umnqopho womThetho lo kuqalelela ipilo nokuphepha kwabantu abasemsebenzini, namkha abasebenzisa indawo la kusetjenzelwa khona nemitjhini yakhona. Ukudlula lapho, uvikela nabanye abantu ngaphandle kwabantu abasebenzako, engozini engahle ivezwe misebenzi eyenziwaa babantu abasebenzako.
UNgqongqotjhe wezabaSebenzi unande afakelela imithetholawulo ngeendaba ezithileko emThethweni lo.
UmThetho lo namkha imiThetholawulo ingathengwa ebaGadangisini beeNcwadi bemBusweni uyiGazede yemBusweni, iyatholakala nakubavezimitlolo.
UmNyango wezabaSebenzi
UmThetho wezamaPhilo nezokuPhepha ulawulwa yi-Ofisi eKulu yezokuNqophisa kezamaPhilo nezokuPhepha yomNyango wezabaSebenzi.
Kuna-ofisi wezamaPhilo nezokuPhepha kiwo woke amaPhrovinsi, kobanyana ukuphepha nokuphila kwabasebenzi kuzokuhlala kuqalelelwe kuhle. Malungana nalokhu-ke abahloli bezamaphilo emaphrovinsini ngamaphrovinsi banande bayokuhlola ubujamo bezamaphilo nebezokuphepha eendaweni la kuksetjenzwa khona.
Ukuhlolwa Kweendawo
Ukuhlolwa kweendawo kuvamise ukuhlelwa ngokuqala iimbalo zeengozi, nokuba khona kwezinto eziyingozi emsebenzini, njengebhenzini emalondri namkha ukusetjenziswa kwemitjhini eyingozi emsebenzini. Ngakelinye ihlangothi, ukuhlolwa kwendawo yomsebenzo okungakahlelelwa namkha okungakalungiselelwa kuvamise ukwenziwa nakube kunesibawo sokwenza njalo namkha isililo sokwenza njalo esivela ebasebenzini, ebqatjhini namkha emphakathini. Iimbawo namkha iinlilo ezinjalo ziphathwa ziba sifuba ( akukhulunywa ngazzo emphakathini/ azitjelwa omunye umuntu ).
Amandla Wabahloli
Nakube umhloli uthola ubujamo obuyingozi emsebenzini, angabekela umqatjhi imibandelaa ngalendlela elandelako:
Inothisi Yesalelo
Nakube kunengozi embi ebonakalako, umhloli angala ukuthi kwenziwe umsebenzi othileko, namkha ale ukuthi kusetjenziswe umtjhini othileko namkha ithulusi elithileko. Lokho-ke angakwenza ngokukhupha inothisi yesalelo. Akunamuntu onelungelo lokunyaza inothisi enjalo, futhi kufuze bona inothisi leyo ithome ukuhlonitjhwa nokulandelwa khonokho nayiphumako.
Inothisi Yokuphula Umthetho
Nakube kunomthetho ophuliweko, umhloli anganikela abasebenzi namkha umqatjhi incwadi ebatjela ngokuphula kwabo umsebenzi. Ukuphulwa komThetho kungenza ukuthi umuntu athathelwe amagadango wokugwetjwa khonokho, kodwa-ke nakube semThetjhwana nje ophuliweko, umqatjhi anganikelwa ithuba lokulungisa umthetjhwana ophuliweko loyo ngesikhathi esithileko esizakubekwa yinothisi, esivame ukuba matjhumi amathandathu wamalanga.
Inothisi Yokwenza Ubuncono
Nakufumaniseka ukuthi iindlela zamagadango wezamaphilo nezokuphepha ezibekwe mqatjhi azibavikeli kuhle abasebenzi, umhloli angafuna ukuthi umqatjhi alethe iindlela ezincono ekungavikelwa ngazo abasebenzi. Ngemva kwalokho-ke umqatjhi unikelwa inothisi yokwenza ubuncono elayela indlela ekungenziwa ngayo ubuncono lapho bufuneka khona.
Amanye Amandla
Ukwenza ukuthi umhloli akwazi ukwenza umsebenzakhe kukhle, angangena nanyana kukuphi la kusetjenzelwa khona, la kusetjenziswa khona imitjhini eyingozi nezzinye iinsetjenziswa eziyingozi, afike abize abathileko lapho ukuthi baye kuye ayobabuza ngezinto ezithileko eziphathelene nobujamo balapho. Umhloli angabawa ukunikelwa imitlolo ethileko, ayiphenye abe enze ayandise ngokuyigaya imitlolo leyo, abawe nehlathululo ngokutlolwa emitlolweni leyo. Umhloli angahlola godu nanyana ngibuphi ubujamo abe athathe namasampula, athathe godu yini okunngaba bufakazi balokho aphenya ngakho.
Imisebenzi Esibopho Yabaqatjhi Phezu Kwabasebenzi, Ngokuvamileko
Yini umqatjhi ekufuze akwenze ukuqinisekisa ukuthi iphephile indawo la kusetjenzelwa khona, futhi akunangozi yamaphilo ebasebenzini bendawo leyo
Umqatjhi kufuze bona enze ukuthi iba khona yoke ipahla neensetjenziswa ekufuze zisetjenziswe emsebenzin, enze neqiniso lokuthi umsebenzi wenziwaa ngehlelo ekufuze wenziwe ngalo, ebujamweni ebungeze buliyane namaphilo namaphilo nokuphepha kwabasebenzi. Ngaphambi kobana kungasetjenziswa iinseetjenziswa zokuzivikela,, umqatjhi kufuze bona athome ngokulinga ukususa namkha ukuphungula lokho okungaba yingozi epilwenii nekuphepheni kwabasebenzi bakhe. Umqatjhi kufuze bona athathe amagadango wokuvikela ipilo nokuphepha kwabasebenzi bakhe engozini engabavelela nabasebenzako, basemsebenzini.
Ukwenza iqiniso lokuthi yoke imibandela le iyzaliseka, umqatjhi kufuze bona:
akhombe izinto ezingaba yingozi ebasebenzini nanyana ngayiphi indlela nabasebenzako;
akhe iindlela zokukhandela ezingasetjenziswa ukuvikela abasebenzi bakhe engozini, abe aveze neendlela zokusebenzisa amagadango wokukhandela ingozi la;
aveze ilwazi elifaneleko, nemilayelo efaneleko, nefundiso efaneleko, abe abeke nelihlo ebujamweni bezinto, ukube ngakelinye ihlangothi abe ahlala akhumbula ngesikhathi soke ngekghono labasebenzi; ngamanye amagama akhumbule ukuthi abakghona ukuyenza, nokuthi yini ebabhalelako;
angavumeli muntu ukwenza umsebenzi othileko kungakathathwa amagadango afaneleko wokukhandela ingozi engaba khona;
athathe amagadango wokuqinisekisa ukuthi woke umuntu osebenza ngaphasi kwakhe uyayizalisa imibandela yomThetho;
abeke imibandela yokulawula ezakuba lisizo epilweni nekuphepheni kwabasebenzi;
enze iqiniso lokuthi umsebenzi owenziwako, neensetjenziswa ezisetjenziswa lapho ziluswe ngelihlo lomsbeenzii onelwazi alifundisiweko lokulimuka iingozi ezikhambisana nomsebenzi loyo;
umsebenzi loyo kufuze bona enze iqiniso lokuthi kubekwa bekulandelwe amagadangoo wokubalekela ingozi.
Boke abasebenzi banelungelo lokwazi nokwaziswa
Umqatjhi kufuze enze iqiniso lokuthi omunye umsebenzi unelwazi lokuphepha nengozi omunye nomunye umsebenzi okhambisana nakho, abe nelwazi nokuthi iinsetjenziswa ekusetjenzwa ngazo ngokwahlukahlukana kwazo zinengozi enjani emsebenzini, nokuthi ziphephe kangangani. Sele akwenzile lokho, umqatjhi godu kufuze nokuthi aphakise abasebenzi bakhe ngelwazi lokuzivikela engozini emsebenzini la basebenza khona.
Umqatjhi kufuze atjele abajameli bezamaphilo nezokuphepha umhloli nakamazisa bona uyeza uzokuhlola endaweni yekhabo abasebenza kiyo le. Umqatjhi kufuze godu nokuthi atjele abajameli bezamaphilo nezokuphepha nakube kukhona la anganasibopho ngokomThetho. Ukungabii nesibopho-ke kutjho ukuthi umuntu uvunyelwe ukukhamba ngekambiso engakavami, angalandeli imibandela ethileko yomThetho, namkha imithetjhwana ethileko yawo, namkha imilayelo ethileko yawo umThetho.
Umqatjhi kufuze ukuthi msinyana ngokungakghonakalako azise abajameli bezamaphilo nezokuphepha ngesenzeko namkha isehlakalo esehle emsebenzini. Nakukhulunywa ngesenzeko namkha isehlakalo lapha kukhulunywa ngesehlakalo esenzeka emsebenzini, kulimale umuntu, namkha agule, namkha abhubhe. Godu isehlakalo sisamaqaphazela weensetjenziswaa eziyingozi, njengokuthi kube netanka evuza amakhemikhali ayingozi asetjenziswa emafemini ngoba kunevelufu elingakalungi, namkha kube nomtjhini ophuma emtlhaleni wokusebenza ngendlela ejayelekileko kodwa ungalimazi muntu, futhi ungabulali muntu.
Imisebenzi yabakhiqizi, abatlami, abathengi bepahla nngaphetjheya, abathengisiii namkha abasabalalisi malungana nokusetjenziswa kweensetjenziswa emsebenzini
IMethiriyeli
Abakhiqizi, abatlami abathengi bepahla emazweni wangaphandle, abathengisi kunye nabasalalisi kufuze baqinisekise ukuthi:
imethiriyeli iphephile futhi ayinangozi epilweni yomuntu futhi izizalisa zoke iintlhogeko ezibekiweko;
nakufakwa isijamiso namkha imethiriyeli nanyana kukuphi la kusetjenzelwa khona, kufuze ukuthi kungakheki namkha kuvuleke ubujamo obuyingozi epilweni yomuntu.
Ipahla Ephathekako
Abakhiqizi, abatlami, abathengi bepahla emazweni wangaphandle, abathengisi nabasalalisi bepahla ephathekako kufuze benze iqiniso lokuthi:
ipahla leyo iphephile futhi ayinangozi epilweni yomuntu nayisetjenziswa ngendlela efaneleko;
ilwazi liyatholakala malungana:
nokusetjenziswa kwepahla leyo emsebenzini nengozi yepilo neyokuphepha ekhambisana nepahla leyo;
nobujamo obufunekako ukwenza iqiniso lokuthi ipahla leyo izakuphepha, ingabi nangozi epilweni yomuntu nayisetjenziswa ngendlela efaneleko;
nekambiso ekufuze ilandelwe nakwenzeka ingozi.
Nakube umuntu othengiselwe imethiriyeli namkha ipahla namkha othunyelelwe yona uzibopha ngesibopho esitloliweko sokuqinisekisa ukuthi uzakuthatha amagadango akhethekileko wokwenza iqiniso lokuthi imethiriyeli namkha ipahla leyo izakuzalisa yoke imibandela ebekiweko yokuphepha nokungabi nangozi epilweni, isibopho somthengipahla emazweni wangaphandle, somtlami, somthengisi namkha somsabalalisi siyasuka kibo sibuyele emuntwini owenze isibopheso.
Imisebenzi Esibopho Kumsebenzi
Kumsebenzi osibopho kumsebenzi:
ukwelusa ipilwakhe nokuphepha kwakhe, nokwelusa ipilo nokuphepha kwabanye abantu abangahle baqaphazelelwe ngilokho okwenziwa nguye namkha budlabha bakhe bokubhalelwa kuthatha amagadango afaneleko. Lapha-ke kubalwa nokudlala emsebenzini. Banengi abantu esekhe balimalela emsebenzini, abanye bafa nokufa, ngenca yokudlala kumbi emsebenzini. lokho-ke kusisenzo esimbi sokuphula umThetho;
ukusebenzisana ngomoya omuhle newokuzwana nomqatjhi la umThetho ubeka khona isibopho phezu komsebenzi;
ukunikela umhloli obuya emNyangweni wezabaSebenzi ilwazi angahle alifune;
ukuwenza lokho umuntu alayelwa khona okusemthethweni okubekwa mqatjhii namkha umuntu onikelwe amandla wokwenza njalo, malungana nezamaphilo nezokuphepha;
ukulalela imithetho nekambiso ayinikelwa mqatjhi ukwembatha ipahla yokuphepha namkha ukusebenzisa isisetjenziswa sokuziphephisa la kufuneka khona;
ukubika ubujamo obungakaphephi namkha obungaba nengozi epilweni yomuntu, kubikelwe umqatjhi namkha umjameli wezepilo nezokuphepha, msinyana ngokungakghonakalako ukubikela umqatjhi, namkha umuntu onikelwa amandla wokusebenza ngalokho, namkha umjameli wezepilo nezokuphepha ngesehlakalo esingamvelela esingaqaphazelela ipilwakhe namkha simlimaze; isehlakalo esinjalo kufuze sibikwe msinyana ngokungakghonakalako,, kodwa kungakapheli itjhifu.
Amalungelo Womsebenzi
Umsebenzi kufuze akwazi ukuthola nokwazi:
umThetho wezamaPhilo nokuPhepha nemiThetjhwana yakhona;
imithetjhwana yezamaphilo nezokuphepha nekambiso yemsebenzini;
izinga lesilinganiso sezamaphilo nezokuphepha umqatjhi ekufuze abe nazo emsebenzini.
Umsebenzi angabawa umqatjhi ukuthi amazise:
ngamagadango wokukhandela iingozi ekufuze athathwe;
ikambiso ekufuze ilandelwe umsebenzi nakasebujamweni obungamfaka engozini engalimaza ipilwakhe.
Umsebenzi angabawaudorhodera wakhe wangeqadi ukuthi ahlole amarekhodi wakhe wezamaphilo newokuba sengozini engalimaza ipilwakhe.
Nakube umsebenzi umjameli wezamaphilo nezokuphepha, angaphenya abe abike ngokutlola lokho akutholileko ephenyweni lakhe ngengozi yezamaphilo nezokuphepha ekuqalwenwe nayo emsebenzini.
Ilungelo lokungena ehlelweni lokuhlola
Nakube umsebenzi umjameli wezamaphilo nezokuphepha emsebenzini, angaphekelela umhloli wezamaphilo nezokuphepha obuya emNyangweni wezabaSebenzi nakahlola indawo la kusetjenzelwa khona, aphendule nemibuzo engabuzwa mhloli.
Ilungelo lokuveza umbono ngomthetho nelokwenza iimphakamiso
Umsebenzi angaveza umbono namkha enze iimphakamiso ngomthetho namkha umthetjhwana othileko omalungana nesilinganiso sezokuphepha esingaphasi komThetho wezamaPhilo nezokuPhepha.
Ilungelo lokungasoziswa
Umqatjhi akakwazi ukuqotjha umsebenzi emsebenzini, namkha amnciphisele umrholo namkha amnciphisele imibandela emihle asebenza ngayo ngenca yokuthi:
umsebenzi loyo uvezele omunye ophethe umsebenzi wokuqalelela ukuphunyeleliswa komThetho wezamaPhilo nezokuPhepha ilwazi elifunwa kuye;
umsebenzi loyo ulalele inothisi esemthethweni njengesalelo, ukuphulwa kwemibandela yenothisi, njalo njalo;
umsebenzi wenze into ebekufuze yenziwe ngokomThetho;
umsebenzi akhange enze into ethileko eyalelwa mThetho;
umsebenzi unikele ubufakazi eKhotho yezabaSebenzi namkha ekhotho ejayelekileko ngeendaba ezimalungana nezamaphilo nezokuphepha.
Ilungelo lokudlulisa isililo
Isibopho songacabheleli izinto
Akunamuntu ovunyelwe ukucabhela namkha ukudla ngento nanyana kungaba ngiyiphi eyenzelelwe ukwelusa ipilo nokuphepha kwabasebenzi. Isibonelo kungaba kukuthi akunamuntu ovunyelwe ukususa isisetjenziswa esenzelelwe ukuphephisa emtjhinini, futhi akunamuntu ovunyelwe ukusebenzisa umtjhini ngaphandle kwesisetjenziswa esinjalo.
Abajameli bezamaphilo nezokuphepha
Bayini abajameli bezamaphilo nezokuphepha
Babasebenzi abasebenza isikhathi esizeleko abakhethiweko nabatlolelwe iincwadi umqatjhi abanikela ngazo umsebenzi zokubeka ilihlo kezamaphilo nakezokuphepha, ngemva kobana umqatjhi nabasebenzi babonisene bavumelana ngokuthi bobani abazakuba bajameli bezamaphilo nezokuphepha. Ukudlula lapho, abajameli abanjalo kufuze ubuncani bakhona babe nelwazi ngobujamo bezinto kilelo ihlangothi lendawo ekusetjenzelwa kiyo abakhethelwe ukuliqala. Kufuze kuvunyelwanwe nangokuthi bazkauhlala isikhathi esingangani babajameli bezamaphilo nezokuphepha, kanti godu kufuze ukube babe hlangana nomqatjhi nabasebenzi.
Kufuze babe bangaki abajameli bezamaphilo nezokuphepha
Enye nenye indawo yokusebenzela enabasebenzi abamatjhumi amabili namkha ngaphezulu kwalokho, kufuze bona ibe nomjameli. Ngalokho-ke, indawo yokusebenzela enabasebenzi abalitjhuminethoba kwaphela akunasidingo sokobana ibe nomjameli obekiweko.
Eentolo nema-ofisini, umjameli munye kufuze ajamele ikhulu labasebenzi namkha incenye yalokho. Isibonelo kungaba kukuthi endaweni la kubasebenzi abamatjhumi amabilinanye ukuyokufika ekhulwini , kufuze kube nomjameli munye. Kodwa-ke endaweni la kunabasebenzi abalikhulunanye ukuyokufika emakhulwini amabili , kufuze nabajameli ababili, njalo njalo.
Kezinye-ke iindawo zokusebenzela, esinye nesinye isiqhenyana samatjhumi amahlanu wabasebenzi namkha incenye yalokho, kufuze kube nomjameli munye. Isibonelo kungaba kukuthi kufuze kube nomjameli munye la kunabasebenzi abamatjhumi amabilinanye ukuya kabamatjhumi amahlanu . Kodwa-ke abajameli kufuze babe babili la kunabasebenzi abamatjhumi amahlanunanye ukuya kabalikhulu .
Kuye ngokuthi izinto zijame njani, umhloli angafuna ukuthi kubekwe landiswe inani labajameli, ngitjho nala abasebenzi bangaphasi kwamatjhumi amabili khona. Isibonelo kungaba kukuthi, indlela iplanti ejame nendlaleke ngayo ingafuna ukuthi kunganeli ukuba nomjameli munye ebasebenzini abamatjhumi amahlanu . Kilobo-ke ubujamo bezinto obunjalo, umhloli angafuna ukuthi landiswe inani labajameli. Nakube umqatjhi nabasebenzi bayavumelana, kungabekwa inani labajameli elingaphezulu kinalokho okutjhiwo yikambiso evamileko.
Babekwa nini abajameli bezamaphilo nezokuphepha
Babekwa kungakapheli iinyanga ezine ithomile ukusebenza ibhinizinisi leyo. Umqatjhi onabasebenzi abangaphezulu kwamatjhumi amabili , abazakusebenza kwaphela isikhathi esingaphasi kweenyanga ezine , akunasidingo sokobana kubekwe abajameli. Nakube endaweni le kusebenza abasebenzi abasebenza ngeenkhathi ezithileko kwaphela, njengemaplasini nje, ngendlela yokuthi abasebenzi mhlamunye baba banengi badlule ematjhumini amabili , ukube kodwa kodwa bazokusebenza isikhathi esingaphasi kweenyanga ezine , nakhona akunasidingo sokuthi kubekwe abajameli.
Kufuze bawenze nini umsebenzano abajameli bezamaphilo nezokuphepha
Yoke imisebenzi ephathelene nokuba mjameli kunye nokuthwasiswa nokufundiswa kwabajamelabo ngokwabo kufuze bona yenziwe ngesikhathi somsebenzi.
Yini okungenziwa bajameli bezamaphilo nezokuphepha
Abajameli bezamaphilo nezokuphepha bangenza lemisebenzi elandelako:
Ukuhlola ubujamo bamaphilo nebokuphepha
Abajameli bangahlola ukuthi ziphumelela kangangani iindlela zokuqalelela amaphilo nokuphepha ezisetjenziswa lapho.
Ukuthola okungaba yingozi
Abajameli bangathola lokho okungaba yingozi emsebenzini, bakubikele ikomidi yezamaphilo nezokuphepha, namkha babikele umqatjhi.
Ukuphenya ngeengozi
Abajameli bangahlanganyela nomqatjhi baphenye ngeengozi, baphenye ngeenlilo zabasebenzi ezimalungana namaphilo nokukphepha, bese babika lokho abakutholileko ngokutlola.
Ukukhulumela
Abajameli bangakhulumela ukuphepha kwendawo yomsebenzi emqatjhini, namkha ekomidini yezamaphilo nezokuphepha; nakufumaniseka ukuthi umzamo wabo walokho abakhulumelako awuphumeleli, bangadlulela kumhloli.
Ukuhlolwa kwendawo
Malungana nokuhlolwa kwendawo, abajameli banga:
hlola indawo ekusetjenzelwa kiyo ngemva kokubikela umqatjhi ngokuhlola kwabo;
ngena emikhulumiswaneni nabahloli bendawo yomsebenzi nabahloli bekhamphani nabahlolako;
hlola iincwadi/amaphepha;
ngemvumo yomqatjhi, bangaphekelelwa mluleko wezechwephetjhe nabahlolako;
Ukuya emihlanganweni yekomidi
Abajameli bangaya emihlanganweni yekomidi yezamaphilo nezokuphepha.
Amakomidi wezamaphilo nezokuphepha
Ngewani amakomidi wezamaphilo nezokuphepha
Amalungu wamakomidi la ayahlangana abonisane ngokutlama, nokukhuthaza kunye nokubuyekeza amagadango wokuqinisekisa ukuthi abasebenzi bahlala baphilile, godu baphephile.
Kufuze asungulwe nini amakomidi wezamaphilo nezokuphepha
Ubuncani bakhona kufuze kusungulwe ikomidi yinye nakubekwe abajameli ababili namkha abangaphezulu kwalokho.
Iba namalungu amangaki ikomidi yezamaphilo nezokuphepha
Umqatjhi nguye otjhoko ukuthi kufuze amalungu wekomidi abe mangaki; lokho-ke ukwenza ngalendlela:
nakube kujanyiswe yinye ikomidi endaweni yokusebenzela, boke abajameli kufuze babe malungu wekomidi leyo;
nakube kujanyiswe amakomidi amabili namkha angaphezu kwalokho endaweni yokusebenzela, omunye nomunye umjameli kufuze abe lilungu lekomidi yinye ubuncani bakhona.
Lokhu-ke kutjho ukuthi omunye nomunye umjameli kufuze abe lilungu lekomidi. Umqatjhi godu angakhetha abanye abantu abazamjamela ekomidini, kodwa abajameli abanjalo akukafaneli ukuthi badlule inani labajameli ababekwe ekomidini leyo. Nokho-ke nakube umhloli ubona ukuthi alikaneli inani lamakomidi endaweni yokusebenzela, angatjho ukuthi akwakhiwe enye ikomidi namkha amanye amakomidi.
Bahlangana kangaki abajameli bezamaphilo nezokuphepha
Bahlangana qho nakubonakala kufuneka ukuthi bangahlangana, kodwa ubuncani bakhona kanye ngeenyanga ezintathu. Ikomidi ngiyo etjhoko ukuthi kuzakuhlanganelwa kuphi nokuthi nini. Nokho-ke nakube abasebenzi ababawa umhlangano bahlanganisa itjhumi lamaphesente (10%) namkha ngaphezu kwalokho, umhloli angalayela ukuthi kubanjwe umhlangano loyo endaweni nangesikhathi esizakubekwa nguye.
Ngubani obeka ikambiso ekufuze ilandelwe emhlanganweni
Amalungu wekomidi akhetha usihlalo wekomidi, abe abeke nesikhathi azasihlala e-ofisini usihlalo loyo, abeke nekambiso ekufuze ilandelwe emihlanganweni, njalo njalo.
Amakomidi wezamaphilo nezokuphepha angalifuna isizo ezazini na
Iye, amakomidi angazikhethela abanye abantu abazakuba baluleki babo ngenca yelwazi elikhethekileko nelimuko abantwabo abanalo ngezamaphilo nezokuphepha. Nokho-ke ilungu elikhethelwe ukweluleka nokunonisa alinalo ilungelo lokuvowuda.
Enzani amakomidi wezamaphilo nezokuphepha
Amakomidi enzelwe ukusebenza kwaphela ngeendaba zamaphilo nezokuphepha emsebenzini. Imisebenzi yamakomidi wezamaphilo nezokuphepha ivame ukuba ngile:
Ukwenza iimphakamiso
Ikomidi kufuze yenzele umqatjhi iimphakamiso ngobujamo bezamaphilo nezokuphepha ebasebenzini. Nakube iimphakamiswezo azenzi ukuthi urarululeke umraro okhona, ikomidi ingadlulela kumhloli yenze ezinye iimphakamiso.
Ukubonisana ngezehlakalo
Ikomidi kufuze bona ibonisane ngesehlakalo nanyana nngisiphi esingalimaza abasebenzi, esingabagulisa namkha esingababulala. Isehlakalo esinjalo ikomidi ingasibika ngokutlolela umhloli.
Ukubulunga amarekhodi
Ikomidi kufuze ukuthi ihlale iwabulunga woke amarekhodi weemphakamiso ezenzela umqatjhi, nayo yoke imibiko eyenzela umhloli.
Eminye imisebenzi
Amalungu wekomidi kufuze enze nanyana ngimuphi omunye umsebenzi umthetho ofuna bona awenze.
Ukudoselwa imali
Umqatjhi akakwazi ukudosela umsebenzi imali emrholwenakhe malungana nokuthileko ekufuze ukuthi umsebenzi loyo akwenze okuphathelene nezamaphilo nezokuphepha ngokomThetho.
Umbiko oya emHlolini omKhulu malungana nezifo ezibangwa msebenzi umuntu awusebenzako
Udorhodera nakahlola namkha nakelapha umuntu amsolela ukuthi ukugulokho wakuthola emsebenzini awusebenzako, udorhodera loyo kufuze bona abikele umqatjhi ngalokho akusolako, abikele nomHloli omKhulu.
Ukusebenzisana nomhloli
Abasebenzi kufuze balalele bahloniphe imilayelo, namadarhfari namkha iimbawo zabahloli. Ngaphezu kwalokho, akunamuntu ovunyelwe ukuvimbela omunye umuntu ukulalela nokuhlonipha nokuthambela umthetho.
Ukuphendula imibuzo
Imibuzo yomhloli kufuze ukuthi iphendulwe, kodwa-ke nokho nanyana kunjalo, akunamuntu okatelelekileko ukuphendula umbuzo angahle azibophise ngawo. Ukuzibophisa kutjho ukuthi umuntu ukhuluma into eveza ukuthi uphule umthetho.
Iphenyo
Umhloli kufuze bona alekelelwe, ngalokho akufunako nakabawa ukulekelelwa ephenyweni alenzako. Umhloli angabawa nokuthi abantu babe khona nakuphenywa ngendaba ethileko. Akunamuntu ovunyelwe ukuthuka umhloli namkha ukuliya iphenyo ngabomu.
Ukubotjhwa
Umsebenzi nakenza okuthileko okuthathwa njengecala ngomThetho wezamaphilo nezokuPhepha kwabaSebenzi, icala lithwalwa mqatjhi, ngalokho-ke icala nalimlahlako uzakuthweswa isigwebo, ngaphandle kokuthi umqatjhi loyo akghone:
ukuveza ubufakazi bokuthi akhange anikele imvumo yokuthi umsebenzi wakhe one;
ukuveza ubufakazi bokuthi yena ngakelakhe ihlangothi uthethe woke amagadango wokukhandela lokho okwenzekileko;
ukuveza ubufakazi bokuthi umsebenzi loyo wenze into ebekungakafaneli ayenze.
Lokhu okutjhiwo ngehla kusebenza nakabanye abangaphasi komqatjhi, njenge-sabkontraga nje, ngaphandle-ke kokuthi iinqhema ezimbilezi zivumelane ntanzi ngokutlola zitjho ukuthi umuntu loyo ongaphasi komqatjhi uzayithambela njani imibandela yomThetho:
Isiphande soMzimkhulu wesiKhulu seBandla labaNqophisi bezamaPhjilo nezokuPhepha
